Klasyfikacja ogniowa - co to jest?

Klasyfikacje ogniowe pozwalają określić metodami badawczymi odpowiednie, wymagane przepisami parametry, jak odporność ogniową elementu budynku czy klasę reakcji na ogień wyrobu (zestawu wyrobów).

Zastosowanie klasyfikacji ogniowych

Zasadniczo klasyfikacje ogniowe spełniają dwie podstawowe funkcje:

  • pozwalają na wbudowanie danych materiałów w obiekt, poprzez potwierdzenie ich własności ogniowych,
  • są punktem wyjścia do doboru zabezpieczeń.

Należy jednak pamiętać, że klasyfikacje ogniowe określają jedynie zachowanie się danego wyrobu w ściśle określonych warunkach badawczych. W rzeczywistości jego zachowanie może być zupełnie inne.

Przykładowo przy badaniu rozprzestrzeniania ognia ścian zewnętrznych od strony zewnętrznej według normy PN-B 02867:2013-06 źródłem ognia jest 20 (+/- 0,3) kg drewna sosny zwyczajnej. Uzyskanie stopnia NRO według tego badania jest podstawą do wbudowania odpowiedniego rozwiązania. Może się jednak okazać, że pod ścianą zostaną umieszczone śmietniki lub po prostu stare meble, które po podpaleniu (np. poprzez nieumyślne wrzucenie niedopałka papierosa) będą stanowić dużo większe źródło ognia. Dodatkowo należy uwzględnić, że to badanie jest wykonywane na prostokątnym fragmencie ściany – bez okien, drzwi czy narożników budynku, które sprzyjają rozwojowi pożaru. W takich warunkach ściana może rozprzestrzeniać ogień, mimo uzyskanej klasyfikacji.

Klasyfikacje ogniowe są wydawane przez odpowiednie jednostki badawcze dla producentów systemów lub wyrobów. Istotną częścią każdej klasyfikacji jest opis rozwiązania, którego dotyczy i zakres jej zastosowania (ważności). Dlatego zakres stosowania należy sprawdzić i uwzględnić już na etapie projektu. Zbieranie dokumentów potwierdzających klasyfikacje dopiero przy kompletowaniu dokumentacji powykonawczej jest błędne i niebezpieczne – w skrajnym przypadku wbudowane rozwiązanie może nie pokrywać się z zakresem zastosowania klasyfikacji i będzie trzeba je przebudować.

Rodzaje budowlanych klasyfikacji ogniowych

Klasyfikacje ogniowe mogą dotyczyć wyrobów budowlanych, zestawów wyrobów lub elementów budowlanych. W polskich przepisach można spotkać trzy podstawowe klasyfikacje ogniowe przedstawione w tabeli.

Czytaj więcej na temat: elewacje ETICS

rodzaje-klasyfikacji-ogniowych

Materiał niepalny i określenia dotyczące palności

Klasa reakcji na ogień

Klasy reakcji na ogień odnoszą się do wyrobów budowlanych lub zestawów wyrobów. Wyróżnia się następujące klasy podstawowe reakcji w kolejności od najwyższej do najniższej: A1, A2, B, C, D, E, F. Określają one również czas do zapalenia się wyrobu oraz ilość i szybkość wydzielania ciepła.

Informacje o reakcji na ogień uzupełniają klasyfikacje dodatkowe. Związane są one z wytwarzaniem dymu (klasy s1, s2, s3) i płonących kropli/cząstek (klasy d0, d1, d2).

Klasy reakcji na ogień ustalane są na podstawie kompleksowej oceny zachowania wyrobów pod wpływem ognia w warunkach odpowiadających różnym fazom rozwoju pożaru:

  • dla wyrobów najbardziej palnych, najniższych klas – źródłem ognia jest mały płomień,
  • dla wyrobów mniej palnych – pojedynczy płonący przedmiot,
  • dla wyrobów najwyższych klas A1 i A2 – badania odbywają się w warunkach pożaru rozwiniętego.

Klasa reakcji na ogień może zostać uzupełniona o klasyfikację tzw. „zastosowania końcowego” lub „w zastosowaniu końcowym”, która w istocie jest klasyfikacją reakcji na ogień całego elementu, zawierającego wewnątrz określony wyrób (nie należy ich mylić z klasyfikacją reakcji na ogień samego wyrobu).

W rozdziale dotyczącym bezpieczeństwa pożarowego WT występują pojęcia dotyczące palności, których nie bada się wprost – wynikają one z klas reakcji na ogień materiałów budowlanych.

Materiały określane jako materiały niepalne mają klasy reakcji na ogień A1 i A2-s(1-3), d0. Nie przyczyniają się do rozwoju pożaru i nawet w warunkach pożaru rozwiniętego nie zapalają się, nie wydzielają ciepła, dymu ani płonących kropel lub cząstek.

Pozostałe klasy reakcji na ogień odpowiadają materiałom palnym, które przy działaniu określonego poziomu ciepła lub płomienia ulegają zapaleniu i zwiększają moc pożaru. Dodatkowo materiały palne dzieli się na niezapalne, trudno zapalne i łatwo zapalne.

Tabela 1. Klasy reakcji na ogień wyrobów budowlanych z wyłączeniem posadzek

Określenia dotyczące palności stosowane w rozporządzeniu WTKlasy reakcji na ogień zgodnie z Polską Normą PN-EN 13501-1
Niepalne

A1

A2-s1, d0; A2-s2, d0; A2-s3, d0

Palneniezapalne

A2-s1, d1; A2-s2, d1; A2-s3, d1;

A2-s1, d2; A2-s2, d2; A2-s3, d2;

B-s1, d0; B-s2, d0; B-s3, d0;

B-s1, d1; B-s2, d1; B-s3, d1;

B-s1, d2; B-s2, d2; B-s3, d2

trudno zapalne

C-s1, d0; C-s2, d0; C-s3, d0;

C-s1, d1; C-s2, d1; C-s3, d1;

C-s1, d2; C-s2, d2; C-s3, d2;

D-s1, d0; D-s1, d1; D-s1, d2

łatwo zapalne

D-s2, d0; D-s3, d0;

D-s2, d1; D-s3, d1;

D-s2, d2; D-s3, d0;

E-d2; E

F

Projektuj elewacje budynków zgodnie z najnowszymi trendami w zabezpieczeniach ppoż.

klasyfikacja-ogniowa-wt

Dodatkowo w WT pojawiają się takie pojęcia dotyczące wyrobów budowlanych, jak:

  • niekapiące – wyroby o klasach reakcji na ogień A1 i od A2 do D z klasą dodatkową w zakresie wydzielania dymu d0,
  • samogasnące – grupa wyrobów obejmująca wszystkie klasy reakcji na ogień poza F,
  • intensywnie dymiące – grupa wyrobów obejmująca klasy reakcji na ogień od A2 do D z klasą dodatkową w zakresie wydzielania płonących kropel i cząstek s3 oraz E-d2, E i F.

W przypadku przewodów i izolacji cieplnej przewodów instalacyjnych, posadzek i kabli elektrycznych klasyfikacja reakcji na ogień jest uzupełniana dodatkową literą z uwagi na inne scenariusze pożarowe, a w konsekwencji – nieco inne badania i kryteria.

Klasy reakcji na ogień dla przewodów i izolacji cieplnej przewodów instalacyjnych są takie, jak w tabeli 1. Jedyną różnicą jest uzupełnienie klasy podstawowej indeksem dolnym L.

W przypadku posadzek nie określa się klas dodatkowych w zakresie wydzielania płonących kropli i cząstek.

Tabela 2. Klasy reakcji na ogień posadzek

Określenia dotyczące palności stosowane w rozporządzeniu WT

Klasy reakcji na ogień zgodnie z Polską Normą PN-EN 13501-1

Niepalne

A1fl, A2fl-s1, A2fl-s2

Palne

trudno zapalne

Bfl-s1, Bfl-s2, Cfl-s1, Cfl-s2

łatwo zapalne

Dfl-s1, Dfl-s2, Efl, Ffl

Pojęcie “intensywnie dymiący” w przypadku posadzek oznacza klasy reakcji na ogień od A2fl do Dfl oraz klasy Efl i Ffl.

Wszystkie wymienione powyżej klasy są wyznaczane na podstawie normy PN-EN 13501-1. Dla kabli i przewodów elektrycznych normą klasyfikacyjną w zakresie reakcji na ogień jest PN-EN 13501-6 i na jej podstawie klasa podstawowa jest uzupełniana oznaczeniem „ca”.

Wyróżnia się odpowiednio 7 klas podstawowych: Aca, B1ca, B2ca, Cca, Dca, Eca, Fca

W przypadku klas B1ca, B2ca, Cca, Dca klasyfikacja podstawowa została uzupełniona o klasy­fikację dodatkową w zakresie:

  • ilości dymu generowanego w trakcie spalania kabla – o klasy dodatkowe: s1a, s1b, s1, s2, s3;
  • kwasowości gazów w trakcie spalania kabla – o klasy dodatkowe: a1, a2, a3;
  • płonących cząstek w trakcie spalania kabla – o klasy dodatkowe: d0, d1, d2.

Niestety nie są one ujęte w WT.

klasyfikacja ogniowa - Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne od strony zewnętrznej oraz zasady klasyfikacji
*PN-B-02867:2013-06 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne od strony zewnętrznej oraz zasady klasyfikacji

NRO definicja

NRO (nierozprzestrzenianie ognia)

Określenia dotyczące stopnia rozprzestrzeniania ognia odnoszą się do elementów powierzchniowych (np. ścian czy przekrycia dachu) i liniowych (np. izolacje instalacji), a także wyjątkowo do pojedynczych wyrobów takich jak płyty warstwowe.

Dla każdego elementu budynku rozprzestrzenianie ognia określane jest w inny sposób, zdefiniowany w WT. Jest to pozostałość norm i przepisów sprzed kilku dziesięcioleci.

Przepisy wymagają, aby wszystkie elementy budynku były nierozprzestrzeniające ognia, przy czym dopuszcza się zastosowanie rozwiązań słabo rozprzestrzeniających ogień dla:

  • elementów budynku o jednej kondygnacji nadziemnej ZL IV oraz PM, o maksymalnej gęstości obciążenia ogniowego strefy pożarowej do 500 MJ/m2,
  • ścian wewnętrznych i zewnętrznych oraz elementów konstrukcji dachu i jego przekrycia w budynku PM niskim o maksymalnej gęstości obciążenia ogniowego strefy pożarowej do 1000 MJ/m2,
  • ścian zewnętrznych w budynku niskim ZL IV.

Klasa odporności na ogień

Odporność ogniowa

Odporność ogniowa to określona w minutach zdolność konstrukcji, części konstrukcji lub elementu budynku do zachowania określonych właściwości użytkowych w warunkach pożaru. Klasa odporności ogniowej jest też wyjątkowo określana dla wyrobów budowlanych, np. płyty warstwowe.

Podstawowe wymagania w zakresie odporności ogniowej występujące w WT dotyczą elementów budynku i określa się je na podstawie klasy odporności pożarowej budynku lub strefy pożarowej.

Tabela 3. Klasy odporności ogniowej elementów budynku

Klasa odporności pożarowej

Klasa odporności ogniowej5)*

główna konstrukcja nośna

konstrukcja dachu

stropściana zewnętrzna1) 2)ściana wewnętrzna1)przekrycie dachu3)
AR 240

R 30

REI 120

EI 120EI 60

RE 30

B

R 120

R 30

REI 60

EI 60EI 304)

RE 30

C

R 60R 15REI 60EI 30EI 154)RE 15

D

R 30

(-)

REI 30

EI 30

(-)

(-)

E(-)(-)(-)(-)(-)

(-)

* Z zastrzeżeniem § 219 ust. 1. 1) Jeżeli przegroda jest częścią głównej konstrukcji nośnej, powinna spełniać także kryteria nośności ogniowej (R) odpowiednio do wymagań zawartych w kol. 2 i 3 dla danej klasy odporności pożarowej budynku. 2) Klasa odporności na ogień dotyczy pasa międzykondygnacyjnego wraz z połączeniem ze stropem. 3) Wymagania nie dotyczą naświetli dachowych, świetlików, lukarn i okien połaciowych (z zastrzeżeniem § 218), jeśli otwory w połaci dachowej nie zajmują więcej niż 20% jej powierzchni; nie dotyczą także budynku, w którym nad najwyższą kondygnacją znajduje się strop albo inna przegroda, spełniająca kryteria określone w kol. 4. 4) Dla ścian komór zsypu wymaga się klasy E I 60, a dla drzwi komór zsypu klasy E I 30. 5) Klasa odporności ogniowej dotyczy elementów wraz z uszczelnieniami złączy i dylatacjami.

Szczegółowe przepisy w konkretnych przypadkach mogą narzucić dodatkowe wymagania. Opis klasy odporności ogniowej danego elementu (jak m.in. szczelność ogniowa) składają się z litery odpowiadającej danej klasie i czasu określonego w minutach, w którym muszą być zachowane określone parametry. Opis klasy odporności ogniowej danego elementu (jak m.in. szczelność ogniowa) składają się z litery odpowiadającej danej klasie i czasu określonego w minutach, w którym muszą być zachowane określone parametry.

Opis klasy odporności ogniowej danego elementu składają się z litery odpowiadającej danej klasie i czasu określonego w minutach, w którym muszą być zachowane określone parametry.

klasyfikacja-ogniowa-nro

Dla elementów budynku mogą być postawione wymagania w zakresie nośności, szczelności i izolacyjności ogniowej.

Nośność ogniowa (R) – zdolność elementu konstrukcji do wytrzymania oddziaływania ognia przy określonych oddziaływaniach mechanicznych, na jedną lub więcej powierzchni, przez określony czas, bez utraty stabilności konstrukcji / właściwości nośnych.

Szczelność ogniowa (E) – zdolność elementu konstrukcji, który pełni funkcję oddzielającą, do wytrzymania oddziaływania ognia tylko z jednej strony, bez przeniesienia ognia na stronę nienagrzewaną w wyniku przeniknięcia płomieni lub gorących gazów. Mogą one powodować zapalenie się powierzchni nienagrzewanej lub znajdujących się w jej pobliżu materiałów palnych.

Izolacyjność ogniowa (I) – zdolność elementu konstrukcji do wytrzymania oddziaływania ognia tylko z jednej strony, bez przeniesienia ognia w wyniku znaczącego przepływu ciepła ze strony nagrzewanej na stronę nienagrzewaną.

Klasyfikacja odporności ogniowej w zakresie szczelności i izolacyjności może dotyczyć warunków oddziaływania ognia z zewnątrz („o” outside) lub od wewnątrz („i” inside). Kierunek strzałki w oznaczeniu wskazuje kierunek oddziaływania ognia. Możliwe oznaczenia:

  • o ↔ i,
  • o → i,
  • o ← i.

W przypadku klas odporności ogniowej drzwi, szachtów i kanałów oddymiających może być wymagana dodatkowo dymoszczelność.

Dymoszczelność (S) – zdolność do eliminacji lub ograniczenia przemieszczania się spalin (gazów) na stronę nienagrzewaną.

Norma klasyfikacyjna pozwala na określenie innych parametrów, które jednak nie występują  w WT:

Promieniowanie (W) – zdolność do ograniczenia możliwości przeniesienia się ognia na skutek wypromieniowania ciepła poprzez element lub jego nienagrzewaną powierzchnię.

Odporność na uderzenie mechaniczne (M) – zdolność elementu konstrukcji do wytrzymania uderzenia, reprezentującego przypadek, gdy zniszczenie konstrukcji innego elementu składowego w pożarze wywołuje uderzenie w odpowiedni element.

Samozamykalność (C) – zdolność zespołu drzwiowego lub żaluzjowego do automatycznego zamykania i tym samym zamknięcia otworu.

Odporność na pożar sadzy (G) – zdolność elementu do pozostania odpornym na pożar sadzy w aspekcie szczelności i izolacyjności ogniowej.

Zdolność do zabezpieczenia ogniochronnego (K) – zdolność okładziny ściennej lub sufitowej do zapewnienia materiałowi za okładziną ochrony przed zapaleniem, zwęgleniem.

klasyfikacja-ogniowa-o-czym-pamietac

O czym należy pamiętać?

Współczesne lekkie konstrukcje, warstwowe rozwiązania poszyć i przekryć wykazują bardzo zróżnicowane właściwości ogniowe w zależności od wszystkich detali konstrukcyjno-materiałowych i są bardzo wrażliwe na jakość wykonania. Wymagają skrupulatnego przestrzegania zasad, zapisów klasyfikacji, zgodności z projektem i większej staranności wykonania niż tradycyjne technologie.

Zakresy zastosowania każdej klasyfikacji są ograniczone. Chcąc, by określone rozwiązanie zastosowane w rzeczywistości było równie skuteczne jak uzyskana przez nie klasyfikacja ogniowa, należy ściśle przestrzegać zakresów, dla jakich klasyfikacje zostały wydane, oraz uwzględniać je podczas realizacji, a później – podczas eksploatacji.

Dokonywanie samowolnych, nawet pozornie nieistotnych, zmian w sklasyfikowanych, wpisanych w projekt rozwiązaniach może zasadniczo zmieniać właściwości ogniowe, klasyfikacje i być podstawą do braku zgody na użytkowania budynku.

Pobierz wytyczne SITP lub DAFA o projektowaniu ognioodpornych elewacji, ścian i fasad budynków - to praktyczna wiedza ekspertów ppoż., za którą nic nie płacisz